Hermann ‘Manno’ Loch is kunstrestaurateur bij het Frans Hals Museum wanneer hij in 1948 een brief toegestuurd krijgt. Het voor hem zeer bekende handschrift zorgt ervoor dat herinneringen aan een veelbewogen verleden zich aan hem opdringen. Het plotselinge verlies van zowel zijn moeder als zijn oma, bracht Manno aan het begin van de twintigste eeuw als tienjarige jongen noodgedwongen vanuit het Hollandse Haarlem naar Wenen. In deze Oostenrijkse hoofdstad werd hij opgevangen door zijn grillige tante Edmonda. Daar groeide hij op in de woelige jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Narcis van Judith Fanto volgt Manno’s coming-of-age in het interbellum en zijn volwassen leven na de Tweede Wereldoorlog. Centraal in de historische roman staan de vriendschappen die Manno als elfjarige jongen sluit tijdens een zomerkamp. De vijf leeftijdsgenoten die samen met hem de opeenvolgende jaren een vriendengroep van zes zal vormen, hebben allemaal hun eigen achtergrond en bijbehorende problemen. Worstelingen die in de jaren van de opmars naar de Tweede Wereldoorlog steeds meer breuklijnen in de hechte vriendschappen zullen veroorzaken.
Een ander ten diepste kennen
Fanto, die debuteerde met Viktor, gebruikt een (bloem)rijke, soms barokke, taal en schrijft beeldend en zintuiglijk. Het weelderige Wenen bruist, in het kille, calvinistische Nederland is het guur en de personages worden met zorg en veel historische en psychologische diepgang neergezet. Na het zomerkamp blijven de vrienden elkaar zomers lang zien in het schilderachtige Altaussee. In die periode verlangt de introverte Manno heimelijk naar de eigenzinnige Franzi, maar zij valt uiteindelijk voor de muzikale joodse Max. Bertl, die gebukt gaat onder zijn nationaalsocialistische ouders, trouwt uiteindelijk met Lotte en samen vinden ze zich in het gedachtegoed van de NSDAP. De charismatische, van Hongaarse adel afkomstige Béla vindt zijn liefde in geuren, specifiek die van de wilde bergnarcis. Fanto neemt de tijd om haar roman in vier delen op te bouwen. Dit zorgt ervoor dat het verhaal traag op gang komt waardoor de lezer wordt uitgedaagd om door te blijven lezen. Als in 1938 onder leiding van Adolf Hitler de Anschluss van Oostenrijk bij nazi-Duitsland plaatsvindt, wordt de maatschappij in hoog tempo beheerst door het opkomende nazisme en fascisme. Dit brengt spanning in Narcis en versterkt de onheilspellende sfeer die vanaf het begin merkbaar is. De vrienden komen steeds meer tegenover elkaar te staan, waarbij Fanto de vraag of je een ander ooit ten diepste kunt kennen, grondig uitwerkt.
Narcis houdt een spiegel voor
Terwijl de kloof tussen de vrienden steeds groter wordt, blijft Manno iedereens steun en toeverlaat. Dit brengt de lezer samen met hem aanvankelijk in de rol van observant wanneer de maatschappelijke en persoonlijke verschillen onhoudbaar worden als het nazisme om zich heen grijpt en Franzi, Max en Béla hun bestaan niet zeker zijn. Worstelingen, dromen, verliefdheid, seksuele voorkeur en politieke idealen worden in het diepste geheim met Manno gedeeld die met een open blik de vriendengroep bijeen probeert te houden. Deze dynamiek plaatst hem in een intrigerende, maar tegelijkertijd complexe positie die Fanto invoelend neerzet. Met Béla ontstaat door de jaren heen een speciale vriendschapsband: ‘Jij en ik hoeven niet te praten om in de ziel van de ander te zien.’ De geurtochten die ze naar de randen van Wenen stuwen, zijn doorspekt met beschrijvingen van (de samenstelling van) geuren die bij vlagen doen denken aan literaire klassieker Das Parfum waarin hoofdpersoon Grenouille is begiftigd met een uitzonderlijke reukzin. De verschillende visies van de personages in oorlogstijd, de druk van de Arbeitseinsatz en de verborgen schilderijen in de kunstbunker van Paasloo vormen interessante toevoegingen. Narcis is een nauwgezette historische roman die door de psychologische benadering tijdloos aanvoelt en niet alleen de personages, maar ook de lezer een spiegel voorhoudt.
Beoordeling: 4.5/5 sterren
Copyright 2026 © tekst door Eline schrijft hier. Alle rechten voorbehouden.
Titel: Narcis
Auteur: Judith Fanto
Uitgeverij: Ambo|Anthos
Genre: Historische roman
Bladzijdes: 355
Uitvoering: Hardcover
ISBN: 978-90-263-5078-8
📖 Ook lezen? Koop hier Narcis of steun je boekhandel via Libris.
Ontdek meer van Eline schrijft hier
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Geen reacties