The Raw Shark Texts: Griekse mythe in een nieuw jasje

29 februari 2016

Titel: The Raw Shark Texts
Auteur: Steven Hall
Uitgeverij: Canongate
Genre: Literatuur, Science-Fiction
Bladzijdes: 430
Uitvoering: Paperback
ISBN: 978-1-84767-024-3
Prijs: 10,99
Sterren: 3/5

The Raw Shark Texts: weerspiegelingen in het water

Eric Sanderson II wordt, beroofd van zijn geheugen, wakker op de grond in zijn slaapkamer. Terwijl het leven in het slaperige stadje zijn gangetje gaat, is het thuis bij Eric een chaos. Via brieven komt hij in contact met de ‘Eerste Eric Sanderson’ die veel over hem lijkt te weten. Volgens hem wordt Eric II achtervolgd door een Ludovician –  een conceptuele haai die zich voedt met woorden, gedachten, wensen en verlangens. In de buurt van communicatiekanalen ligt hij op de loer en nu heeft hij zijn zinnen gezet op het geheugen van Eric II. Daarnaast is Eric II onder behandeling van Dr. Randle, een gepensioneerde psychiater die hem vertelt dat hij leidt aan dissociatieve fugue nadat zijn vriendin, Clio Aames, tijdens hun vakantie op het Griekse eiland Naxos in zee is verdronken. Volgens Randle is dit Eric’s 11e terugval sinds het ongeluk. Ze drukt hem op het hart om alles wat Eric I vertelt te negeren en zijn brieven vooral niet te openen, omdat dit de kans op recidive vergroot… Nadat Eric II dit advies in de wind heeft geslagen ontvouwt zich voor zijn ogen een avontuur waarin hij, bepakt met dictafoons, brieven van Eric I en zijn kat Ian, op jacht gaat naar de haai en op zoek gaat naar zijn geliefde Clio. Maar zal het dit keer wel goed uitpakken?

De ontmoeting van Eric II met Scout en de herinneringen in de Light Bulb Fragmenten van Eric I aan Clio lijken al snel onomkomelijk met elkaar verbonden. De confrontatie met Mr. Nobody, hun tocht door Un-Space en het vinden van de ‘crypto-conceptuele oceanoloog’ Dr. Trey Fidorous vallen als puzzelstukjes op hun plaats in de hoop tot een compleet plaatje te komen. Dit gebeurt echter niet. Hoewel Eric II zich niks meer herinnert, voelt het steeds alsof deze gebeurtenissen zich al eens eerder hebben afgespeeld. En als lezer kun je hier niet zoveel mee. Vanaf het betreden van Un-Space deed het boek mij denken Haruki Murakami’s Hard-Boiled Wonderland and the End of the World, waarin ook wordt afgewisseld tussen twee parallelle verhaallijnen en de daarbij behorende werelden waarin de personages elkaars dubbelganger zijn. In The Raw Shark Texts wordt enerzijds het verhaal verteld van Eric en Clio, anderzijds speelt zich het verhaal af van Eric en Scout. Als lezer vraag je je steeds opnieuw af wat nu echt is en wat niet. Na het vinden van Dr. Trey Fidorous wordt al snel duidelijk dat hun missie, net als de Ludovician, slechts conceptueel is. De haai, de boot, de zee – ze zijn allemaal niet tastbaar. Ze doen denken aan scènes uit een verloren herinnering die door een samenloop van omstandigheden plotseling weer zijn opgedoken te midden van de personages in het boek. Op dat punt werd het verhaal voor mij iets te ongeloofwaardig.

The Raw Shark Texts van Steven Hall las ik voor het eerst tijdens het eerste jaar van mijn studie en daar werd al de indruk gewekt dat de titel zinspeelt op de bekende Rorschachtest of inktvlekken test. Tegen het einde van de roman is de zin: the view becomes the reflection, and the reflection, the view een terugkerend mantra. In het licht van de titel als verwijzing naar een projectieve test klinkt dit inderdaad logisch: de persoonlijke betekenis die je kunt geven aan een inktvlek is net zo goed toepasbaar op de individuele interpretatie van (traumatische) ervaringen. In die zin zou de conceptuele wereld van Eric II slechts een reflectie zijn, een valse afspiegeling van het leven van Eric I. Wanneer Eric II via de ondergrondse gangen van Dr. Fidorous weer in de slaapkamer van Eric I terecht komt (dat bekend is uit de openingsscène van het boek) is de parallelle verhaallijn een feit. De levens van Eric I en Clio en Eric II en Scout bevinden zich dan boven en onder de oppervlakte van de zee – een kalme afspiegeling in het water dat enkel ruw verstoord wordt door de rimpelingen van de hongerige Ludovician. Het doel van de roman werd op dat moment in mijn ogen duidelijk: het was de manier waarop Eric II omgaat met het verlies van Clio. Het ongeluk had Eric hevig getraumatiseerd achtergelaten en de wijze waarop hij de weg naar haar dood keer op keer in zijn hoofd afspeelt lijkt wel een obsessie. Dr. Randle mag zich vastleggen op dissociatieve fugue, maar de manier waarop Eric II, door middel van dissociatie, een afspiegeling van zijn vorige leven creëert om Clio te redden, lijkt ook veel weg te hebben van posttraumatische stress. Dat deze herbeleving geen oplossing is maar één van de symptomen van zijn aandoening neemt Eric II, ondanks Randle’s advies, dan maar voor lief.

Op de achterkant van de roman noemt Mark Haddon The Raw Shark Texts een mix van The Matrix, Jaws en The Da Vinci Code. Ook de invloeden van Alice in Wonderland, Memento, The Eternal Sunshine of the Spotless Mind en de Griekse mythe Orpheus en Eurydice waren voor mij te herkennen. Steven Hall houdt de lezer de eerste paar hoofdstukken in zijn greep maar rond de helft verslapt dit helaas. Ik kreeg de indruk dat Hall veel ideeën had voor zijn roman (wellicht opgedaan uit al zijn inspiraties) en deze allemaal wilde gebruiken, waardoor de tweede helft van het boek voor mijn gevoel niet goed was uitgewerkt. Hall noemt veel nieuwe theorieën (zoals Mycroft Ward en de legende van Shotai-Mu) waarvan het soms niet duidelijk was of ze daadwerkelijk iets toevoegden of slechts geïntroduceerd werden om te worden genoemd. Ook Hall’s metaforische schrijfwijze bracht op den duur meer verwarring dan helderheid (maar misschien was dit juist de bedoeling). Daarentegen vond ik de illustraties en het 50 pagina’s tellende flipboek van de Ludovician wel erg vermakelijk. Hoewel de roman lijkt te passen binnen het science-fiction genre, zie ik het liever als een poging om het Griekse mythische liefdesverhaal in een modern jasje te steken. Maar ook dat is natuurlijk een kwestie van interpretatie.

Geef een reactie op dit artikel

avatar

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

  Abonneer  
Abonneren op
%d bloggers liken dit: