Hier zijn is niet de bedoeling: beklemmende roman over verbinding, vervreemding en verwantschap
Boeken , Literatuur , Psychologie / 25 augustus 2022

Titel: Hier zijn is niet de bedoeling Auteur: Lauranne van Grinsven Uitgeverij: Lebowski Publishers Genre: Literatuur Bladzijdes: 123 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-488-6244-3 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Tegelijkertijd met het verlaten van haar ouderlijk huis heeft Saar haar geboortedorp definitief vaarwel gezegd. ‘Ik kan niet meer terug’, is wat zij tegenover haar vriendin Fosse stellig beweert. De titel Hier zijn is niet de bedoeling valt in de roman van Lauranne van Grinsven dan ook snel op zijn plek. Maar wanneer Saars opa Gert overlijdt, is het de bedoeling dat zij wél weer terugkeert naar het Brabantse dorp waar iedereen elkaar (her)kent. Dit betekent dat ze haar zorgvuldig opgebouwde leven voor even achter zich moet laten. Het betekent ook dat ze haar familie, die ze eigenlijk nauwelijks kent en die daardoor niet bepaald hecht voelt, onder ogen moet komen. Saar wil haar vriendin niet bij haar problemen betrekken en vertrekt zonder Fosse om een volle week bij haar oma te logeren. Een besluit dat eveneens voortkomt uit een hardnekkige karaktertrek: ‘”Waarom heb ik ooit ja gezegd?” zegt ze. “Omdat jij zo bent (…) Daar…

Hamsters in je hersenen: overdadig relaas over het verzamelen van herinneringen

Titel: Hamsters in je hersenen Originele titel: Hamster im hinteren Stromgebiet Auteur: Joachim Meyerhoff Uitgeverij: Signatuur Vertaling: Jan Bert Kanon Genre: Autobiografie, Non-fictie Bladzijdes: 320 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-449-3320-8 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban 51 jaar is Joachim Meyerhoff wanneer hij in Hamsters in je hersenen getroffen wordt door een beroerte (CVA). Op dat moment helpt hij zijn dochter met haar huiswerk. Met de gezondheid van Meyerhoff was aanvankelijk niets mis. De Duitse acteur en regisseur vertolkte grote rollen in theaterstukken op de planken van het Berlijnse Maxim Gorki theater en het Deutsche Schauspielhaus in Hamburg. Op het moment van zijn CVA is hij verbonden aan het Burgtheater in Wenen. Het werk als theateracteur is intensief en stressvol, en een verhoogde bloeddruk blijkt later in het ziekenhuis de boosdoener te zijn van deze ‘Schlagerl’ – mini-beroerte. Een kleine beroerte of niet, de gevolgen zijn groot voor Meyerhoff. De linkerhelft van zijn lichaam raakt verlamd. Het linkerbeen zwalkt, de arm mist coördinatie en beweegt ongecontroleerd. De ambulance arriveert laat, en loopt tijdens de rit vertraging op omdat de Stroke Units van de Weense ziekenhuizen…

De vrouw die niet bestond: stúkdenken op een ideale wereld
Boeken , Roman / 23 mei 2022

Titel: De vrouw die niet bestond Auteur: Marc Reugebrink Uitgeverij: Querido Genre: Roman Bladzijdes: 157 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-214-2694-5 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Anna is zes jaar wanneer haar vader in De vrouw die niet bestond van Marc Reugebrink plotseling verdwijnt. Volgens haar moeder is dit te wijten aan ‘een vrouw (…) hij heeft daarginds een vrouw.’ Anna is op dat moment nog te jong om precies te snappen wat er tussen haar ouders speelt. Terwijl ze haar tijd bijna obsessief spelend spendeert aan een Barbie met groeiend haar, merkt ze wel op hoe de aandacht van haar getroebleerde moeder in beslag wordt genomen door de vele ‘bewonderaars’ die over de vloer komen. Een van hen is Wybren, een lange man met kortgeknipt haar van wie Anna’s moeder eist dat hij het lang laat groeien. Na vijf maanden, net wanneer zijn haar wat langer wordt, ziet Anna hem niet meer. De stroom mannen én vrouwen in hun huis blijft daarentegen rustig voortkabbelen. ‘Mijn moeder was een mooie vrouw,’ herinnert Anna zich als jongvolwassene. Maar ook: ‘ons huis was een duiventil.’

Pluto: verstikkende roman over de erfenis van trauma
Boeken , Literatuur / 21 maart 2022

Titel: Pluto. Aan het einde van de weg rechtdoor Auteur: Lara Taveirne Uitgeverij: Prometheus Genre: Literatuur Bladzijdes: 312 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-446-4664-1 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Pluto, de nieuwste roman van Lara Taveirne, volgt Antonia die in de jaren 80 opgroeit. Ze is de jongste van vier dochters. Aan het hoofd van het chaotische gezin staat moeder Marie-Josepha. Antonia herinnert zich haar moeder als een vrouw ‘vol zelfbeklag’; iemand die ‘getuigen nodig [had], een publiek. Zonder was ze kansloos.’ Wanneer ze niet in bed onder haar rode sprei lag te mokken, wist Marie-Josepha zelfs op de meest afgelegen plaatsen wel een man in datzelfde rode vangnet te strikken. Haar losbandigheid en het feit dat ‘haar hart elke drie jaar vervelt als een slang’, hebben ertoe geleid dat Antonia en haar (half)zussen Jane, Frederike en Eliza drie verschillende vaders hebben. Terwijl haar twee oudste zussen regelmatig vertrekken naar het appartement van hun vader aan zee, moet Antonia met stekende jaloezie lijdzaam toezien hoe ook haar lievelingszus Eliza geregeld een middag met haar vader in het nabijgelegen parkje spendeert.

Gemmetje Victoria: tragisch levensverhaal kaart misstanden aan in de jeugdzorg
Boeken , Psychologie , Roman / 21 februari 2022

Titel: Gemmetje Victoria Auteur: Yvonne Keuls Uitgeverij: Ambo|Anthos Genre: Roman Bladzijdes: 240 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-263-5804-3 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban “‘En natuurlijk ga jij een boek over mij schrijven,’ zei Gem. […] ‘Je bewaart me in je hoofd, maar op een dag barst Gem toch je kop uit.’” In haar nieuwste roman Gemmetje Victoria keert Yvonne Keuls wederom terug naar haar werk in de jeugdzorg. Keuls ontmoette Gemmetje halverwege de jaren 70 toen ze als vrijwilliger werkte in een opvanghuis in Den Haag. Getekend door een onveilige jeugd in maar liefst zeventien kindertehuizen, acht pleeggezinnen en drie ongegronde opnames in psychiatrische inrichtingen, gooide Gemmetje bij aankomst van alles naar Keuls’ hoofd en schold haar uit. Met in haar dossier het stempel ‘onhandelbaar’ geplakt, was er geen land met Gemmetje te bezeilen. Toch wist Keuls een klik te maken met dit ‘tenger[e] meisje met een sproetenkop’, en leert haar door de jaren heen steeds beter kennen.

De onscherpte van de wereld: handmatig scherpstellen op een bewogen familiegeschiedenis
Boeken , Literatuur / 10 januari 2022

Titel: De onscherpte van de wereld Originele titel: Die Unschärfe der Welt Auteur: Iris Wolff Uitgeverij: Signatuur Vertaling: Chiara Tissen Genre: Literatuur Bladzijdes: 216 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-449-3241-6 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Gedurende de twintigste eeuw verspreidde het communisme zich razendsnel over Europa. De onscherpte van de wereld van Iris Wolff speelt zich af in Roemenië waar het dictatoriale regime van Ceaușescu vanaf eind jaren 60 de scepter zwaait. Zelfs in een dorpje op het Roemeense platteland is de spanning van de regering voelbaar. Hier wordt Samuel geboren, de zoon van Hannes en Florentine. De jongen groeit op als enig kind van de dominee en zijn vrouw, en staat eigenzinnig in het leven. Wanneer hij ouder is krijgt hij een relatie met Stana, de dochter van een spion van de geheime dienst van de Roemeense Securitate. De hoop op een beter leven in het vrije Westen lonkt. Ondanks zijn liefde voor Stana, neemt Samuel het risicovolle besluit om samen met zijn vriend Oz het communistische Roemenië te ontvluchten.

Het laatste verhaal van Mina Lee: Amerikaanse Droom door de ogen van (migranten)vrouwen
Boeken , Roman / 6 december 2021

Titel: Het laatste verhaal van Mina Lee Originele titel: The Last Story of Mina Lee Auteur: Nancy Jooyoun Kim Uitgeverij: HarperCollins Vertaling: Ingrid Zweedijk Genre: Roman Bladzijdes: 338 Uitvoering: e-book ISBN: 978-94-027-6212-9 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Voor velen staat Amerika symbool voor vrijheid en oneindig veel mogelijkheden. Zo ook voor de Koreaanse kledingontwerpster Mina Lee. In Het laatste verhaal van Mina Lee, de debuutroman van Nancy Jooyoun Kim, vlucht Mina aan het eind van de roerige jaren 80 uit Seoul naar de VS. Ze komt terecht in een armoedig appartement in Koreatown, een wijk midden in het centrum van Los Angeles. Omdat Mina de Engelse taal nauwelijks beheerst, start ze met een simpel baantje als vakkenvuller in een lokale supermarkt. Zolang ze maar hard werkt en haar best doet, verzekert ze zichzelf ervan dat ze haar weg naar boven zal vinden op de maatschappelijke ladder. Maar de Amerikaanse Droom gaat niet voor iedereen op, en Mina moet veel offers maken om die harde realiteit uiteindelijk onder ogen te komen.

Het proces van Sören Qvist: een goddelijke zeventiende-eeuwse cold case
Boeken , Literatuur / 1 november 2021

Titel: Het proces van Sören Qvist Originele titel: The Trial of Sören Qvist Auteur: Janet Lewis Uitgeverij: Cossee Vertaling: Paul van der Lecq Genre: Literatuur Bladzijdes: 304 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-593-6978-8 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban In Het proces van Sören Qvist van Janet Lewis bevindt dorpspredikant Sören Qvist zich in een hachelijke situatie. Al zijn hele leven lang kampt hij met iets wat wij nu agressieproblematiek zouden noemen. Tijdens de vroege zeventiende eeuw schreef men dit nochtans toe aan een beproeving van God. Zo ook op het Deense schiereiland Jutland waar de geliefde Sören Qvist in 1625 een parochie leidt en zorg draagt voor zijn dochter Anna. De beproeving komt voor de geestelijke in de vorm van Niels, een slinkse jongeman die in ruil voor onderdak klusjes in en rond het klooster van Aalsö uitvoert. Dat is althans de bedoeling, want het duurt niet lang totdat Sören Qvist ontdekt dat Niels de hele dag ligt te luieren en er enkel op uit lijkt te zijn om de predikant te confronteren met zijn onbeheersbare woede-uitbarstingen.

Jonge vrouw in blauw bij avondlicht: roman over kunstroof omspant vier generaties vrouwen
Boeken , Roman / 16 september 2021

Titel: Jonge vrouw in blauw bij avondlicht Originele titel: Junge Frau, am Fenster stehend, Abendlicht, blaues Kleid Auteur: Alena Schröder Uitgeverij: Signatuur Vertaling: Lucienne Pruijs Genre: Roman Bladzijdes: 352 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-449-3242-3 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Hannah is 27, woont in Berlijn en werkt aan haar proefschrift. Iedere week bezoekt ze haar oma Evelyn die in een verpleeghuis woont. Evelyn is een gesloten vrouw die nooit over haar verleden praat. Als er op een dag een brief van een advocatenkantoor in Israël binnenkomt, wil Evelyn niets met de inhoud ervan te maken hebben. Hannah krijgt de brief in handen, en ontdekt dat haar grootmoeder erfgename is van een kostbare, maar verdwenen, kunstverzameling. Met nauwelijks aanknopingspunten – Hannahs moeder Silvia leeft niet meer – wordt Hannah gedwongen om haar oma dan toch eindelijk aan het praten te krijgen.

Het kattentheater: een spinnende lofzang op de kat
Boeken , Korte verhalen / 22 juli 2021

Titel: Het kattentheater Auteur: Mensje van Keulen Uitgeverij: Atlas Contact Genre: Korte verhalen Bladzijdes: 190 Uitvoering: Hardcover ISBN: 978-90-254-7130-9 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Benieuwd wat katten op een dag eigenlijk allemaal meemaken? In De Poezenkrant, een initiatief van P. Schreuders, kun je de grappige, en vaak ook stoute, avonturen van deze dieren nauwgezet volgen. Zo schreef Mensje van Keulen, die begin dit jaar de prestigieuze Biesheuvelprijs won voor haar recente verhalenbundel Ik moet u echt iets zeggen, enkele bijdragen voor het tijdschrift. Eén daarvan is een kleine rapportage over katten in Japan “die je niet tot nauwelijks op straat ziet”, maar die in dit Aziatische land heel veel kunnen en doen, zoals: reclamemaken, in kattencafés wonen en zich in allerlei hebbedingetjes weten te transformeren. In Het kattentheater, een verzamelbundel die ter ere van het vijftig jaar schrijverschap van Van Keulen op haar vijfenzeventigste verjaardag verscheen, zijn alle korte verhalen, dagboekfragmenten, kwinkslagen, liedjes en gedichten van Van Keulen over katten verzameld.

Crossroads: dorpsportretten onder een laagje nostalgie
Boeken , Literatuur / 1 juli 2021

Titel: Crossroads Auteur: Walter van den Broeck Uitgeverij: Uitgeverij Vrijdag Genre: Literatuur, Novelle Bladzijdes: 136 Uitvoering: e-book ISBN: 978-94-600-1769-8 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban In Crossroads keert de inmiddels tachtigjarige schrijver Walter van den Broeck terug naar zijn geboortedorp Olen in de Belgische Kempen. Centraal in de dorpsnovelle staan de twee dorpscafés In de Vlaamse Leeuw (dat later werd heropend als Crossroad) en In de Kroon die in Achter-Olen gevestigd zijn. Van den Broeck begint Crossroads met het ontstaan van de wereld, van België, van Antwerpen en tot slot het onbeduidende plaatsje dat de Kempen (ook wel ‘de nationale vuilnisbelt’ genoemd) in dit geheel inneemt. Onbeduidend of niet, Van den Broeck heeft hier nog een geschiedenis liggen die verteld moet worden.

Queenie: inclusieve feelgoodroman over de kracht van zelfliefde
Boeken , Feelgood , Psychologie , Roman / 12 april 2021

Titel: Queenie Originele titel: Queenie Auteur: Candice Carty-Williams Uitgeverij: Uitgeverij Prometheus Vertaling: Dennis Keesmaat Genre: Roman, Feelgood Bladzijdes: 400 Uitvoering: Paperback ISBN: 978-90-446-4721-1 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Queenie, het debuut van Candice Carty-Williams, bevat op het eerste gezicht alle ingrediënten voor een doorsnee feelgoodroman. Hoofdpersoon Queenie Jenkins is halverwege de twintig, woont in wereldstad Londen, werkt bij krant The Daily Read, heeft drie beste vriendinnen en is een aantal jaren samen met vriend Tom. Het verschil met Het dagboek van Bridget Jones – waar dit boek al snel mee vergeleken wordt en ook zeker overeenkomsten mee heeft – is dat Queenie, in tegenstelling tot Bridget, een jonge Britse zwarte vrouw is met Jamaicaanse roots. Dit verschil uit zich vervolgens in het feit dat zelfs wanneer Queenie haar leven op de rit heeft, zij nog steeds vastzit in de diepgewortelde vooroordelen die de maatschappij over zwarte vrouwen heeft.

Swingers: alle wegen leiden naar Hollywood
Boeken , Roman / 8 februari 2021

Titel: Swingers Auteur: Fleur van Groningen Uitgeverij: Lebowski Publishers Genre: Roman Bladzijdes: 368 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-488-5917-7 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban In Swingers van Fleur van Groningen gaat de jonge actrice Ella na haar afstuderen aan de slag bij BamBam, een productiehuis dat kinderprogramma’s maakt. Ze woont samen met haar jeugdliefde Jan en hun leven staat voornamelijk in het teken van carrière maken. Voorlopig zit dat er nog niet echt in. De rolletjes die Ella in de wacht sleept, zijn veelal in dierenpakken waarin ze dag in dag uit beestachtige geluiden produceert en kinderen interviewt (op eigen risico). Jans dromen als succesvol scenarioschrijver lossen op als Karma Keuken, een kookshow met de excentrieke kok Lakshmi, door een schandaal wordt stilgelegd. De weg naar roem lijkt lang en is geheel niet zonder obstakels.

Het tij hoog, de maan blauw: een mentale zeereis met Léonie Osterrieth aan het roer
Boeken , Historische fictie / 30 november 2020

Titel: Het tij hoog, de maan blauw: Antwerpen – Antarctica Auteur: Jolien Janzing Uitgeverij: Uitgeverij Vrijdag Genre: Historische Fictie Bladzijdes: 292 Uitvoering: e-book ISBN: 978-94-6001-922-7 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Het tij hoog, de maan blauw van Jolien Janzing (1964) verhaalt over de Antwerpse Léonie Osterrieth-Mols. Deze voorname Vlaamse weduwe nam na de dood van haar man Jacques zijn internationale handel in koeienhuiden over. Desondanks lag haar hart bij de kunst, cultuur en (verre) reizen. Om aan haar passie uiting te geven, organiseerde ze in het eind negentiende-eeuwse Antwerpen regelmatig culturele salons waar musici, kunstenaars, schrijvers en ontdekkingsreizigers op afkwamen. Tijdens een van haar salons liep baron Adrien de Gerlache binnen “met in zijn handen een uit de schaal gebarsten jongensdroom.”

De dag dat de walvis kwam: een sprookjesachtige dystopie
Boeken , Literatuur / 19 oktober 2020

Titel: De dag dat de walvis kwam Originele titel: Not Forgetting the Whale Auteur: John Ironmonger Uitgeverij: Signatuur Vertaling: Robert Neugarten Genre: Literatuur, Dystopie Bladzijdes: 464 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-449-3236-2 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban In De dag dat de walvis kwam van John Ironmonger (1954) spoelt er op een dag ineens een naakte man aan op het strand van St. Piran in Cornwall. Nietsvermoedend brengen de Cornische inwoners van het fictieve vissersdorpje de man in veiligheid. De drenkeling blijkt Joe Haak te zijn (geen familie van, tenzij de schurk uit Peter Pan net als Joe ook Deense roots heeft natuurlijk). Joe is afkomstig uit de City (Londen) waar hij als analist bij een bank verantwoordelijk was voor het inschatten van een dalende beurskoers om ‘short te gaan’. Hij weet het vertrouwen te winnen van zijn baas Lew Kaufmann en ontwikkelt op zijn aanraden een financieel programma – Cassie – dat op korte termijn prijzen kan voorspellen.

Het boek van alle angsten: een nachtmerrieachtig perspectief op de samenleving
Boeken , Literatuur , Psychologie / 21 september 2020

Titel: Het boek van alle angsten Auteur: Emy Koopman Uitgeverij: Uitgeverij Prometheus Genre: Literatuur, Dystopie Bladzijdes: 336 Uitvoering: e-book ISBN: 978-90-446-3423-5 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban In Het boek van alle angsten van Emy Koopman (1985) ontvouwt zich langzaam maar zeker een dystopische wereld waarin twee verhaallijnen elkaar afwisselen. Enerzijds volgen we Fana, een angstige scholiere met Iraanse roots. Anderzijds lezen we over Viko die worstelt met zijn zachtaardigheid, de moeizame band met zijn vader en zijn homoseksuele gevoelens. Allebei de pubers worden op school gepest. Hoewel Fana niet anders kan dan haar pestkoppen te negeren, vat Viko de koe bij de hoorns door te werken aan zijn assertiviteit. Hij sluit zich aan bij Echte Jongens, een forum waar het idee heerst dat echte mannen zich niet horen te schamen. Eerst uit Viko zich veelal online waar hij een talentvolle trol blijkt te zijn, later ook in het echt.

De vondeling: emotionele roman over familiebanden
Boeken , Literatuur / 17 augustus 2020

Titel: De vondeling Auteur: Eva Maria Staal Uitgeverij: Uitgeverij Prometheus Genre: Literatuur Bladzijdes: 264 Uitvoering: Paperback ISBN: 978-90-446-3476-1 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban Wanneer Agnes’ vader Joop op sterven ligt, is dit voor haar het moment om haar band met hem te overdenken. Wat was haar vader eigenlijk voor een man? En hoe komt het dat hun band in de loop van de jaren steeds meer verzwakte? Een ding is zeker: de lezer krijgt in De vondeling van Eva Maria Staal antwoord op deze vragen. Maar niet voordat Staal nog enkele andere stemmen aan de plot toevoegt.

Aria: woelig coming-of-age verhaal tijdens de Iraanse Revolutie
Boeken , Literatuur / 15 juni 2020

Titel: Aria Originele titel: Aria Auteur: Nazanine Hozar Uitgeverij: Uitgeverij Cargo Vertaling: Caecile Hoog; Noor Koch Genre: Literatuur Bladzijdes: 432 Uitvoering: e-book ISBN: 978-94-031-8750-1 *In ruil voor een eerlijke recensie heb ik via Hebban een recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij Link naar mijn recensie op Hebban In Aria, de debuutroman van Nazanine Hozar, hoort soldaat Behrouz op een sneeuwachtige avond in 1953, tijdens zijn wandeling door het rijke noordelijke deel van de stad Teheran, een baby huilen. Het meisje ligt verstopt tussen het vuil onder een moerbeiboom. Behrouz besluit de baby mee naar huis te nemen. Terwijl hij zijn weg richting het arme zuiden van Teheran vervolgt, noemt hij het meisje Aria. Deze naam wordt gewoonlijk aan jongens gegeven, maar Behrouz concludeert dat de naam past bij haar babygehuil, dat dwars door het duister kliefde.