‘Waarom zoek je toch altijd het donkere op?’ krijgt Emmy Andriesse van haar man Dick Elffers te horen als ze gewapend met haar Rollei de deur uitloopt om foto’s te nemen van de plek waar een dag eerder negenentwintig verzetsmannen in koelen bloede zijn geliquideerd. Het is oktober 1944 en ‘het bloed in de goot met rotte herfstbladeren is het eerste wat ik zie’ registreert Emmy binnen haar fotografisch kader. In licht bevroren van Brigitte de Swart staat op dit punt aan de vooravond van de verschrikkelijke Hongerwinter. Emmy, van oorsprong Joodse maar dankzij ‘surrogaatvader’ Pieter Regoort ‘een vrij mens, met (…) een persoonsbewijs zonder J’ heeft zich aangesloten bij verzetsgroep De Ondergedoken Camera. Door haar activiteiten zit ze in de onderduik, waar ze bevalt van zoon Casje en haar niet-Joodse man Dick er alles aan doet om haar de juiste papieren te verschaffen.

‘In mijn droom herstelden alle ingestorte plafonds zich boven ons hoofd. De vlammen verdwenen weer in de bommen, die omhoog schoten, terug in de buik van het vliegtuig waarvan de propellers achteruit draaiden, net als de secondewijzers van de klokken overal in Dresden, maar dan sneller.’ Oskar Schell verliest in Extreem luid & ongelooflijk dichtbij van Jonathan Safran Foer zijn vader bij de aanslagen van 11 september 2001. Twee jaar later vindt hij in een vaas tussen zijn vaders spullen een geheimzinnige sleutel. Oskar is ervan overtuigd dat zijn vader hem met deze sleutel iets wil vertellen. Maar dan zal hij wel eerst het slot moeten zien te vinden – geen makkelijke opgave in een wereldstad waar ‘elke 2,777 seconden een nieuw slot wordt geboren’! De jongen, in therapie en duidelijk nog getraumatiseerd door het ingrijpende verlies van een papa die ‘slimmer was dan de New York Times’, laat zich niet weerhouden. Hij zet een speurtocht op dwars door New York die hem in contact brengt met eigenaardige personages. Allemaal dragen ze donkere gebeurtenissen uit het verleden met zich mee en hebben ze geleerd met hun verdriet om te gaan. Wat begint als een zoektocht naar het slot waar zijn…

De Joodse familie Greenspan geniet veel aanzien in het stadje Brookline waar ze wonen, net buiten de Amerikaanse metropool Boston. Harvard-alumnus Scott runt er als arts een eigen cardiologiepraktijk, zijn vrouw Deborah stopt haar tijd en energie in het draaiende houden van een non-profitorganisatie. De kinderen zijn inmiddels uitgevlogen: dochter Maya heeft een baan bij een hoogstaande uitgeverij in New York bemachtigd en zoon Gideon zal als student geneeskunde aan Columbia University binnen enkele jaren in de voetsporen van zijn vader treden. Al vroeg in Andrew Ridkers familieroman Hoop komen er barstjes in het idyllische portret dat van de Greenspans wordt geschetst. Zo treft de familie blaam wanneer naar buiten komt dat Scott heeft geknoeid met data van een klinisch onderzoek, met als gevolg dat hij zijn registratie verliest, en volgt er nog een reeks schandalen die de eens zo hechte familieband op losse schroeven zet. Scott en Deb zijn genoodzaakt om hun relatie te herdefiniëren, Maya worstelt op haar werk en in de liefde en Gideon ziet zijn veelbelovende, medische carrière in rook opgaan.

Wanneer Lyrnessus het oorlogspad van de Grieken kruist, wordt de stad op brute wijze ingenomen. Mannen, jongens en ongeborenen gaan een genadeloze afslachting tegemoet. Voor veel vrouwen wacht een nog afgrijselijker lot: eindigen als slavinnen van de Griekse soldaten. Om het naderende onheil zo lang mogelijk op afstand te houden, verstopt een groep voorname inwoners zich bovenin de citadel van de stad. Zo ook de negentienjarige Briseïs. Haar hoge rang heeft ze te danken aan haar overleden echtgenoot Mynos. Nu Lyrnessus in handen van de Grieken dreigt te vallen, is ze als schoondochter van koning Euenes een gewild doelwit. Vanaf de hoge citadel is Briseïs getuige van het vreselijke oorlogsgeweld. Wanneer Lyrnessus compleet door de Grieken is overmeesterd, verliest Briseïs haar status. Ze wordt samen met de overgebleven vrouwen naar de Griekse legerkampen gestuurd. Briseïs’ lot wordt snel bezegeld als Achilles, de held van de Grieken, haar kiest als zijn ‘trofee’. De stilte van de vrouwen van Pat Barker beschrijft de ingewikkelde verhouding tussen Briseïs en Achilles tegen de achtergrond van de Trojaanse Oorlog.

De Britse studente Cleo is haar lastige thuissituatie ontvlucht om haar geluk als aspirerend kunstenaar te beproeven in New York. In de drukke decembermaand ontmoet ze in ‘de stad die nooit slaapt’ op de valreep van het oude jaar de twintig jaar oudere Frank. Allebei hebben ze niet zo’n zin om 2007 in te luiden op een middelmatig Oud & Nieuw-feestje. De flirt mondt algauw uit in een romance die er veelbelovend uitziet. Nog geen half jaar later bezegelen de twee hun relatie met een bruisend huwelijk. Cleo’s zorgen om het verlopen van haar studentenvisum verdwijnen daarmee als sneeuw voor de zon. Ze trekt in bij Frank met de visie om schilderijen te maken en als zijn vrouw met volle teugen van het glamoureuze leven in New York te genieten. Voor Frank was trouwen nooit echt een prioriteit. Nu hij op latere leeftijd gebonden is, hoopt hij privé de stabiliteit te vinden die hij in zijn werk als succesvolle reclamemaker mist. Alle clichés van hun eerste ontmoeting ten spijt stapelen de problemen tussen de twee zich in Cleopatra en Frankenstein van Coco Mellors echter snel op.

“‘En natuurlijk ga jij een boek over mij schrijven,’ zei Gem. […] ‘Je bewaart me in je hoofd, maar op een dag barst Gem toch je kop uit.’” In haar nieuwste roman Gemmetje Victoria keert Yvonne Keuls wederom terug naar haar werk in de jeugdzorg. Keuls ontmoette Gemmetje halverwege de jaren 70 toen ze als vrijwilliger werkte in een opvanghuis in Den Haag. Getekend door een onveilige jeugd in maar liefst zeventien kindertehuizen, acht pleeggezinnen en drie ongegronde opnames in psychiatrische inrichtingen, gooide Gemmetje bij aankomst van alles naar Keuls’ hoofd en schold haar uit. Met in haar dossier het stempel ‘onhandelbaar’ geplakt, was er geen land met Gemmetje te bezeilen. Toch wist Keuls een klik te maken met dit ‘tenger[e] meisje met een sproetenkop’, en leert haar door de jaren heen steeds beter kennen.

“Onze familie mocht dan Joods zijn, maar dat merkte je nergens aan”, benadrukt Judith Fanto (1969) aan het begin van haar doeltreffende debuutroman Viktor. De relieken in huis, de negenarmige chanoekia, de Estherrol en de sidoerim, worden gezien als niets meer dan toevallige erfenissen van de Weens-Joodse familie Rosenbaum die tijdens de Tweede Wereldoorlog van Oostenrijk naar Nederland vluchtte. “Hoewel ik me er al vroeg van bewust was dat wij Joods waren, begreep ik niet wat het betekende,” gaat Fanto verder. En zo begint het verhaal van Fanto’s alter ego Geertje van den Berg die tijdens haar studententijd in Nijmegen stiekem de familiearchieven induikt en haar ouders de stuipen op het lijf jaagt door ‘Joods te gaan doen’.

Satoru Miyawaki is al sinds zijn jeugd gek op katten. Wanneer hij in zijn straat een gewonde kater vindt, neemt de Japanner de zwerfkat vastbesloten onder zijn hoede. Nana, ‘zeven’ in het Japans – zoals Satoru de kat vanwege zijn knik in de staart noemt – knapt zienderogen op. Er ontstaat vervolgens een innige vriendschap tussen de gevoelige Satoru en de eigenwijze Nana. Maar dan stort Satoru’s leven plotseling in en samen met Nana gaat de man op reis.