De Trojaanse oorlog is een van de bekendste verhalen uit de Griekse mythologie. Hoewel nooit is aangetoond of de gebeurtenis werkelijk heeft plaatsgevonden, hebben veel Griekse dichters over het beleg van de Trojaanse citadel geschreven. Het beroemdste – en ook meest waarheidsgetrouwe – werk is de Ilias waarin Homerus uiteenzette hoe Helena, de vrouw van de Spartaanse koning Menelaos, werd geschaakt door Paris (in het boek: Alexandros), de zoon van de Trojaanse koning Priamos. Een beslissing die indirect de tien jaar durende Trojaanse oorlog ontketende en de verhoudingen tussen verschillende families op scherp zette. Waar de overgeleverde verhalen meestal beginnen met de beruchte twistappel, geworpen door godin Eris op het huwelijksfeest van koning Peleus en zeenimf Thetis, neemt schrijver en historicus Jacqueline Zirkzee in haar debuutroman Mykene de lezer allereerst mee terug in de voorgeschiedenis van de Trojaanse oorlog.

Het zorgsysteem in Nederland kent uiteenlopende organisaties en instanties die verschillende groepen mensen (tijdelijk) ondersteuning bieden in de vorm van opvang, zorg en begeleiding. Toch gaat het in de praktijk vaak mis. Zo kwamen in 2024 de schokkende misstanden in de (gesloten) jeugdzorg aan het licht – van onvoldoende hulp en intimidatie tot geweld en misbruik. Wie er als kind of hulpbehoevende, om wat voor reden dan ook, alleen voor komt te staan, is het helaas niet vanzelfsprekend dat er goede opvang beschikbaar is. Hoge kosten en te weinig (geschikt) personeel zijn al eeuwenlang de belangrijkste oorzaken van een falend maatschappelijk vangnet. In De bestedeling duikt Menno Lanting naar aanleiding van een persoonlijk familieverhaal in de geschiedenis van ‘uitbesteding’, een onderbelichte praktijk die Nederlandse wees- en armenhuizen in het verleden veelvuldig hebben gebezigd.  

In Wals van verwondering van Dick van Zijderveld draaien de personages als in een dans rond spirituele overtuigingen en wetenschappelijke opvattingen. De magisch-realistische roman begint met een ontmoeting: jonge wetenschapper Guillaume heeft een afspraakje met escortdame Rozemarijn. Ze dineren in een restaurant, hebben een goed gesprek en gaan – ondanks sluimerende, wederzijdse gevoelens – ieder hun eigen weg. Het verhaal verschuift naar Claire die na een relatiebreuk haar leven weer op de rit heeft. Ze werkt sinds kort bij een uitgeverij als redacteur non-fictie en staat op het punt het ouderlijk huis in te ruilen voor een eigen appartementje. Tijdens de bezichtiging van een appartement in een voormalig internaat voor jongens, bekruipt Claire een onbestemd gevoel dat haar doet besluiten tot de koop over te gaan. Op weg naar haar ouders raakt ze betrokken bij een heftig verkeersongeluk, waarna bovennatuurlijke ervaringen haar nuchtere wereldbeeld steeds verder doen kantelen.

Net als in de literatuur werd in de klassieke muziek lange tijd voornamelijk aandacht besteed aan het werk van mannen. Debuutnovelle Ginette van Linde Verjans is onderdeel van een nieuwe tendens: het belicht het korte, deels gefictionaliseerde, leven van de Franse stervioliste Ginette Neveu. Vlak voor haar grote doorbraak kwam de vioolvirtuoze in 1949 om het leven bij een vliegtuigcrash tegen een berg op de Portugese eilandengroep de Azoren. Samen met haar broer, pianist Jean Neveu, en de legendarische bokser Marcel Cerdan was het drietal op weg naar New York. Ginette had in de Verenigde Staten een grote concertreeks op de planning staan en Cerdan vloog ernaartoe om zijn affaire met chansonnière Edith Piaf te vervolgen. Na het ongeluk stonden de kranten vol met het schokkende nieuws van hun plotselinge overlijden. Het verlies van de begenadigd violiste liet de muziekwereld verslagen achter.

Amsterdam heeft een rijke geschiedenis, maar in vergelijking met andere steden is het een relatief ‘jonge’ stad. In slechts enkele eeuwen tijd is de hoofdstad van ons land van een klein vissersdorpje in een nauwelijks leefbaar hoogveenmoeras uitgegroeid tot een belangrijke handelsstad. Volgens Bas Kok komt deze transformatie door ‘gogme’, een Jiddisch en Mokums woord voor een persoonskenmerk dat slimheid, durf, daadkracht en empathie combineert. Aan de hand van een uitklapbare tijdlijn en dikgedrukte jaartallen in de tekst neemt Gogme de lezer mee vanaf het moment dat de eerste veenkolonisten het hoogveen rond de geul van het zogenoemde ‘Oer-IJ’ leefbaar begonnen te maken. Kok speelt met de hypothese dat er vóór de allesverwoestende Allerheiligenvloed in 1170 al nederzettinkjes waren op de plek waar Amsterdam zich bevindt. Na de stormvloed krabbelde het gebied weer op. Het lag nu aan het IJ waardoor er gevist kon worden. Het gebied trok steeds meer vissers, handelaren en ambachtslieden aan die zich er gingen vestigen. Meer dan een dorp was het nog niet, maar met het ontstaan van een gunstige vaarroute en de invoering van het tolprivilege begon het dertiende-eeuwse Amsterdam gestaag te groeien.

Na de tragische dood van haar moeder blijft Lyna alleen achter met haar vader. Hij is een nare man die haar uitscheldt en vernedert. In het Schotland van 1745 zijn er voor Lyna niet veel opties om zich aan haar vader te ontworstelen. Ze verdient een schamele kost als waarzegster – werk dat zeker niet zonder risico’s is. Gelukkig kan ze rekenen op de steun van Reef, de zoon van de herbergier. Wanneer Grant, de man uit Lyna’s terugkerende visioenen, plotseling haar waarzeggerstent binnenstapt, besluit Lyna te vluchten van haar steeds gewelddadiger wordende vader. Ze vindt onderdak als dienstmeisje in Dunn MacMoore, het kasteel van Grants broer Blake en zijn vrouw Ava. Een rustig leventje is het niet, want de gemoederen tussen de jakobieten en de Schotse clan MacMoore of Barra lopen steeds hoger op. De zonnesteen van Jet Nijland wisselt de verhaallijn van Lyna af met het leven van Bonnie die in het heden in de Schotse Hooglanden woont met hond Balthasar.

Engeland, 1914. Sidney Ellwood en Henry (‘Heinrich’) Gaunt zijn twee leerlingen van het fictieve Preshute, een Britse kostschool in de historische streek Wiltshire. Sinds een tijdje is de veelgelezen schoolkrant The Preshutian geen blad meer vol onschuldige nieuwtjes en anekdotes, maar de plek waar ze kunnen lezen welke jongens tijdens de loopgravenoorlog in België en Frankrijk zijn gesneuveld, aan verwondingen zijn overleden of gewond zijn geraakt. In Door het grote vuur van Alice Winn is het contrast tussen de gruwelen van de oorlog en het kostschoolleven van de puberende jongens vol intriges, bravoure en fascinatie voor literatuur en Oud-Griekse teksten aanvankelijk groot. Tegen de achtergrond van de woedende Grote Oorlog voeren Ellwood en Gaunt ieder hun eigen strijd wanneer ze gevoelens voor elkaar krijgen die ze niet kunnen uitspreken. Ellwood beroept zich op literaire citaten en eigen dichtwerk om zijn emoties op cryptische wijze een plek te geven, terwijl Gaunt de muur rond zijn toch al zo gesloten aard nog hoger metselt. Als de positie van Gaunts van oorsprong Duitse familie in Engeland hachelijker wordt, meldt hij zich voor militaire dienst bij het plaatselijke Rekruteringskantoor. Niet lang daarna volgt Ellwood hem naar het front.

Het achtste leven van de Georgische schrijver Nino Haratischwili is een van de meest succesvolle romans van de laatste jaren. Het meer dan duizend bladzijden dikke boek volgt zes generaties lang de Georgische familie Jasji tijdens de turbulente twintigste eeuw. Met een buitengewone focus op de maatschappelijke en politieke veranderingen die in Georgië en de rest de wereld toentertijd plaatsvonden, beschrijft ze de geschiedenissen van zeven familieleden. De persoonlijke verhalen zijn opgetekend door Nitsa en opgedragen aan de jongste telg van de familie, de jonge Brilka die door de keuzes van haar voorouders in Amsterdam verzeild is geraakt. Groots opgezet en doorspekt met filosofieën, sociale ideeën en politieke machten doet Het achtste leven denken aan een lijvige Russische roman. Binnen deze kenmerkende kaders vertelt Haratischwili echter een zuiver Georgisch verhaal. Een epos als een tapijt waarin ‘elke aparte draad [is] weer een apart verhaal’ is. Een indringende familiegeschiedenis die ze heeft ‘te danken aan een eeuw die iedereen heeft bedrogen en misleid (…) aan langdurig verraad, dat als een vloek op mijn familie rustte.’