Recensie: The Pillars of the Earth

14 maart 2016

Titel: The Pillars of the Earth
Auteur: Ken Follett
Uitgeverij: Pan Macmillan
Genre: Historische Fictie, Drama
Bladzijdes: 1076
Uitvoering: Paperback
ISBN: 978-0-330-45086-7
Prijs: 9,99
Sterren: 3/5

The Pillars of the Earth: donkere Middeleeuwse ‘romantiek’

Wat mij aanvankelijk het meest aantrok om de meer dan 1000 pagina’s tellende The Pillars of the Earth van Ken Folett te lezen, was het idee van een historische roman die zich afspeelt op een fictieve plaats, Kingsbridge, terwijl het verhaal zich tegelijkertijd ontvouwt rondom enkele historisch correcte gebeurtenissen en personages uit de geschiedenis van de 12e eeuw. Follett – die oorspronkelijk thrillers schrijft – heeft volgens de proloog daadwerkelijk research gedaan naar het 12e eeuwse Engeland.  Hij zet zijn verhaal over de bouw van een grootse kathedraal, de Kingsbridge Cathedral (gebaseerd op de bestaande Salisbury Cathedral), af tegen o.a. hongersnood, religieuze twisten en de heersende burgeroorlog tussen Engeland en Normandië. Deze periode, ook wel ‘De Anarchy’ genoemd, kenmerkt het einde van de heerschappij van koning Henry I wanneer zijn enige zoon in 1120 omkomt op de ‘White Ship’ wat Engeland bestuurloos achterlaat.

Follett begint zijn verhaal met het mysterie van dit gezonken schip dat gaandeweg het boek ontrafelt wordt – een geheim dat personages met diverse achtergronden met elkaar verbindt. Het is al snel duidelijk welke karakters ‘goed’ zijn en welke ‘slecht’ op basis van hun  uiterlijk en handelingen; een bekend fenomeen in de Middeleeuwse literatuur. Hoewel het gemakkelijk is om met ze mee te leven, blijven de personages louter ‘flat characters.’ Ze zitten vanaf het begin tot het eind vastgekleefd aan het stereotype dat hen gegeven is. Dit is jammer, want Follett heeft een aantal interessante personen gecreëerd (denk hierbij aan Jack Jackson), maar niet de mogelijkheid gegrepen om ze verder uit te diepen. Je zou denken dat daar in een roman van meer dan 1000 pagina’s wel ruimte voor is. De eerste twee delen van het boek zijn vlot en levendig geschreven. Je leert de personages kennen, leeft mee met hun dromen en ambities of verafschuwt ze, komt in aanraking met de manipulaties van de kerkelijke macht en analyseert duistere politieke intriges. Maar helaas is dit van korte duur. Al snel wordt het plot steeds slechter: ongeloofwaardige plot twists, haastige passages, lange stukken over architectuur (die ik persoonlijk wél interessant en leerzaam vond) en overbodige scènes domineren de overige vier delen. Het achterliggende verhaal is nog steeds prima, maar Follett’s uitwerking laat soms te wensen over.

The Pillars of the Earth dekt veel facetten van het Middeleeuwse leven – het heeft voor ieder iets wils: oorlogen, vorsten, politiek, ridders, complotten, armoede, kerkelijke conflicten, beschrijvingen van het alledaagse leven en nog veel meer. Maar voor wie, net als ik, ook hoopt op een aanvullende verhaallijn over romantische liefde in deze roerige, duistere periode zal dat in dit boek niet vinden. Pillars bevat veel (onnodige) seksscènes en Follett schrikt er niet voor terug ze uitvoerig te beschrijven. De vrouwelijke hoofdpersonages, Aliena of Shiring; de rijke dochter van de gevallen Earl Bartholomew en Ellen; een mysterieuze “losbandige heks,” worden keer op keer beschreven aan de hand van hun uiterlijke kenmerken en lichamelijke eigenschappen wat de hoofden van de mannen om hen heen op hol brengt en hen belast met veel ongevraagde aandacht – dit met verkrachtingsscènes tot gevolg. Ook deze beschrijft Follett in geuren en kleuren, zich verplaatsend in de rol van verkrachter en de slachtoffers enkel achterlatend met de vraag of ze misschien zwanger zijn geraakt zonder in te gaan op verdere psychologische consequenties van het vergrijp. Als lezer zat ik hier niet zo op te wachten. Daarnaast doen de talloze objectiveringen in mijn ogen zeker afbreuk aan de sterke vrouwelijke personages en ook dat vind ik (zeer) jammer. Het was voor mij op een gegeven moment makkelijker om sympathie op te brengen voor Lady Regan Hamleigh (één van de schurken in het boek) dan voor haar zoon William Hamleigh – de arme stakker die zich achter de listen van zijn moeder verschuilt om zich aan elk meisje te kunnen vergrijpen waartoe hij de kans ziet. Zelfs de liefde tussen Aliena en Jack lijkt niet echt romantisch wanneer Jack zich begerig voorstelt hoe Aliena’s lichaam er over tientallen jaren uit zou zien. Nee, hier is geen sprake van romantiek maar pure lust. En had ik al iets gezegd over ‘flat characters’?

In 2010 is The Pillars of the Earth verfilmd tot een gelijknamige achtdelige miniserie. De serie volgt in grote lijnen het boek, maar het achterliggende verhaal komt op ‘het witte doek’ toch wel veel beter tot zijn recht. Terwijl Ellen (Natalia Wörner) en Aliena (Hayley Atwell) letterlijk de show stelen, komen ook de mannelijke personages hier beter uit. De ontwikkeling van Jack’s personage (vertolkt door Eddie Redmayne; hij is fantastisch) van zwijgende ‘outlaw’ tot bouwkundig genie en held van Kingsbridge is een ware kunst om te zien. Veel van Follett’s gedachtenspinsels zijn in het script gelukkig achterwege gelaten, wat de karakters en hun nauwe stereotypering ten goede is gekomen. Ook de vertolkingen van de sympathieke Prior Philip (Matthew McFadyen), de ‘badass’ bisschop Waleran Bigod (Ian McShane) en de ambitieuze Tom Builder (Rufus Sewell) zijn in mijn ogen goed gelukt waardoor de meeste personages driedimensionaal genoeg zijn geworden om te kunnen bedenken hoe Follett’s karakters zich uiteindelijk hadden kunnen ontwikkelen in het boek. Misschien dat er zelfs wat ruimte is voor een beetje medelijden met die arme William. Maar nee, dat einde heeft hij hoe dan ook zeer zeker verdiend.

Geef een reactie op dit artikel

avatar

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

  Abonneer  
Abonneren op
%d bloggers liken dit: