Steeds meer mensen met psychische problemen en groeiende wachtlijsten in de ggz – het zijn berichten die sinds de coronapandemie vaker de kop opsteken. Het activisme om hier iets aan te willen veranderen komt voornamelijk van cliënten die op hulp wachten, niet de juiste zorg hebben gekregen of zich op een andere manier niet gehoord voelen. Professionele hulpverleners scharen zich liever achter branche- en patiëntenorganisaties als GGZ Nederland en MIND – organisaties die zich inzetten voor het verbeteren van het mentaal welzijn door het bieden van voorlichting, het stimuleren van onderzoek en het bewerkstelligen van goede samenwerkingen met verschillende partijen binnen het zorglandschap. Frits Bosch, auteur van Help, de psycholoog verzuipt!, stelt dat deze partijen tegelijkertijd te veel rekening houden met werkgeversbelangen en zorgverzekeraars. Tijdens zijn carrière als eerstelijnspsycholoog met een eigen praktijk in Haarlem werd Bosch van 1980 tot zijn pensioen in 2017 geconfronteerd met diverse veranderingen in de zorg. Grote zorgverzekeraars trokken de macht naar zich toe, politieke besluiten versterkten de marktwerking en forse bezuinigingen onder leiding van minister Edith Schippers troffen voornamelijk de vrijgevestigde eerstelijnspsychologen die de dupe werden van de ingrijpende reorganisatie.

Het leven kan soms uitdagend zijn. Om daarmee om te gaan, schreef Haemin Sunim eerder al twee boeken. In Dingen die je alleen ziet als je er de tijd voor neemt verkent hij aan de hand van zijn eigen ervaringen en kennis van het Boeddhisme diverse manieren om rust te vinden in kleine dingen. Het verbeteren van relaties door meer compassie te tonen voor jezelf was het uitgangspunt in Houden van dingen die niet perfect zijn. In zijn nieuwe boek Dingen die je hoop geven behandelt leermeester Sunim (met de bijnaam ‘Twitter Monk’ vanwege zijn populariteit op het platform dat inmiddels X heet) hoe je effectief om kunt gaan met tegenslagen. In het leven gaan dingen vaak niet zoals we zouden willen of hadden gepland. Moeilijke tijden vragen om veerkracht, maar dat is niet makkelijk op te brengen als je alle hoop verloren bent. Om de lezer op weg te helpen stelt Sunim aan het begin van het boek over tegenspoed: ‘zulke uitdagingen hebben een doel. Ze leiden tot persoonlijke groei en ontwikkeling, op intellectueel, emotioneel en spiritueel vlak.’

Meer rust ervaren in je leven, ook al leef je in een drukke wereld. Daar schreef de zenboeddhistische ‘Twitter Monk’ Haemin Sunim over in zijn boek Dingen die je alleen ziet als je er de tijd voor neemt. In Houden van dingen die niet perfect zijn richt hij zich op het voelen van meer empathie voor jezelf en voor anderen. Maar hoe doe je dit als de wereld vol is met verschrikkelijke nieuwsberichten, ruzies, gevechten en ongelukken? Volgens Sunim is het wel degelijk mogelijk om (zelf)compassie te ervaren als we verlicht en dus spiritueel volwassen worden – ‘zelfs al zien we veel van zulke imperfecte dingen in de wereld waarin we leven.’ Hierdoor kunnen we met medeleven kijken naar de situaties waarin we onszelf bevinden of die anderen treffen. Opgedeeld in acht hoofdstukken geeft Sunim allereerst inzichten en adviezen om goed voor jezelf te zorgen waarna hij compassie binnen andere relaties verkent.

Via haar vrijwilligerswerk als voorlezer bij de VoorleesExpress ontmoet Angèle de Maagt in Ik hep huis in 2016 de zesjarige Mouna. Het meisje woont met haar vader Bashir in asielzoekerscentrum De Koepel in Breda nadat ze samen zijn gevlucht uit het Syrische Raqqa. Angèle neemt iedere week leuke boekjes voor Mouna mee, zodat ze went aan de Nederlandse taal. De boeken bieden daarnaast een goede manier om de gevaarlijke vlucht uit Syrië, en de zorgen om Mouna’s moeder en haar zusjes en broer die zijn achtergebleven in een vluchtelingenkamp bij Turkije, een beetje naar de achtergrond te dringen. Tot haar verbazing blijkt Mouna al heel goed Nederlands te spreken en te begrijpen. Ondanks haar jonge leeftijd wordt ze door haar vader, maar ook door andere vluchtelingen in het azc, vaak gebruikt als tolk. Wanneer Bashir toestemt dat Mouna met Angèle naar het park mag gaan, vermaken ze zich iedere week in de speeltuin die zich daar bevindt. Voor Mouna is het leven in Nederland grenzeloos. Iedereen lijkt hier in een huis te wonen, je kunt studeren wat je wilt en later gaan werken. Maar in het azc ‘wordt er vooral veel gewacht: op procedures, op afspraken en op nieuwe bestemmingen….

Een onveilige jeugd drukt een onuitwisbare stempel op de rest van je leven. Trauma’s, angsten, laag zelfbeeld, eenzaamheid en moeite met (het aangaan van) relaties zijn enkele gevolgen van opgroeien in een onveilige omgeving. Jolanda Tijmstra neemt in haar boek Basta! Er is écht alleen maar liefde de lezer mee naar haar jeugd in een disfunctioneel gezin. Na de scheiding van haar ouders kiest ze er als twaalfjarige voor om bij haar moeder (die ze Maartje en geen ‘Mama’ mag noemen) te wonen. Voor haar vader is ze bang, omdat ze hem meermaals door het lint heeft zien gaan. Maartje blijkt niet in staat om voor haar kinderen te zorgen. Ze is alcoholiste, manipuleert, liegt en gaslight en heeft geen oog voor het seksueel misbruik dat zich voltrekt tussen haar vriend Rob en haar oudste dochter Jolanda. Als ze volwassen is, raakt Jolanda het contact met Maartje volledig kwijt, totdat ze in 2019 besluit haar in een impuls op te bellen: ‘Ik durf het niet, maar ik ga het wel doen.’ Maartje blijkt ongeneeslijk ziek te zijn. Tegen alle verwachtingen in groeien moeder en dochter in het turbulente jaar dat volgt steeds dichter naar elkaar toe.

Rust vinden een drukke wereld, het lijkt onmogelijk. Volle agenda’s, banen die veel tijd en energie vragen en daarnaast nog een druk privéleven geven je allemaal het gevoel alsof je wordt geleefd. Soms zelfs met een burn-out, depressie en andere psychische problemen tot gevolg. Toch is het volgens de Koreaanse zenboeddhistische monnik Haemin Sunim – die je met zijn bijnaam ‘The Twitter Monk’ gerust een influencer mag noemen – wel degelijk mogelijk om te midden van deze drukte échte rust te ervaren. Aan de hand van acht hoofdstukken neemt Sunim je in Dingen die je alleen ziet als je er de tijd voor neemt mee in diverse inzichten die hij gedurende zijn leven als student, monnik en docent heeft opgedaan. Deze inzichten wisselt hij af met adviezen over hoe je in onze drukke maatschappij zoekt naar rustpunten. Zijn stelling ‘Als jij rustig bent, zal de wereld ook rustig worden’, zie je in het hele boek terugkomen.

Raynor Winn en haar ongeneeslijke zieke man Moth zijn het wandelen nog niet beu. Nadat het echtpaar dakloos en ziek het barre South West Coast Path liep, trotseerden ze niet veel later het ruige, vulkanische landschap in IJsland aan de hand van een imposante hike met goede vrienden. In Winns derde boek Landlijnen zoeken Raynor en Moth de wilde natuur op in Schotland. Hun oog is gevallen op de ruim 300 kilometer lange Cape Wrath Trail die helemaal van het noordelijk gelegen Cape Wrath tot aan het centraal gelegen plaatsje Fort William aan de voet van de majestueuze Ben Nevis loopt. Over bergen gesproken: met Moth gaat het op dat moment echter bergafwaarts. Hij heeft last van hevige aanvallen, is veel moe en heeft moeite met bewegen en in evenwicht blijven. Toch besluiten ze – hoe kan het ook anders – om de Cape Wrath Trail een kans te geven in de hoop dat dit het proces van Moths neurodegeneratieve ziekte op wonderlijkere wijze weer wat zal vertragen.

Na hun succes met boeken over Japanse (levens)wijsheden richten Ikigai-auteurs Francesc Miralles en Héctor García zich in Namaste op de eeuwenoude traditie uit India. ‘Namaste’ is een traditionele hindoebegroeting uit het Sanskriet dat ‘ik buig voor jou’ betekent. Een preciezere vertaling zou zijn: ‘mijn ziel groet de jouwe’ waarmee de groet een spirituele lading krijgt. Miralles en García focussen zich in hun boek op de Indiase levenslessen om meer geluk in je leven te brengen. Volgens de auteurs begint dit bij het tonen van aandacht en respect. Voor je eigen behoeften, maar ook voor die van een ander. Ze doen daarbij beroep op kennis die (Indiase) leermeesters al duizenden jaren lang verspreiden. Van eeuwenoude religieuze wijsheden en spirituele boodschappen van moderne goeroes tot tips van Indiase geniën in de techwereld.