Begin deze eeuw stortten de financiële markten wereldwijd in. Deze zogenoemde kredietcrisis vond zijn oorsprong in de Verenigde Staten en kwam in 2008 tot een hoogtepunt. De recessie die vervolgens nog jarenlang aanhield, maakte veel slachtoffers. Bedrijven gingen failliet, mensen verloren hun banen, spaarders en beleggers werden direct getroffen en wie geld had geleend van de bank – die door de crisis nu met torenhoge schulden kampte – was hun huis en auto kwijt. Maar niet iedereen kwam gehavend uit deze crisis. CEO’s van banken en verzekeringsmaatschappijen werden nog rijker door het plegen van witteboordencriminaliteit. Na de crisis konden deze hooggeplaatste leidinggevenden zonder consequenties hun werk blijven doen. De lijvige thriller Namens velen van John Winkel situeert zich rond deze ingrijpende bankencrisis en de schadelijke impact van criminele activiteiten door mensen met aanzien. In 2009 maakt Frits, een van de (fictieve) slachtoffers van de crisis, een onomkeerbare beslissing. Kort daarop vertrekken enkele schimmige figuren naar de Verenigde Staten waar van juli tot en met november 2010 een serie afschrikwekkende ‘treinmoorden’ plaatsvindt.

Moordzaken in de relationele sfeer, dubieuze Oost-Europese contacten en een uit de hand gelopen ruzie in de voetbalwereld. ‘Moordeiland’ Texel heeft het de laatste tijd zwaar te verduren gekregen in de Texelse Thriller-reeks van Peter van Beek. In De gestolen jurk draait de recherche onder leiding van Lone Telander weer op hoog niveau als blijkt dat er een gemaskerd lijk is aangetroffen in een vakantiewoning op De Sluftervallei. Op het lichaam zijn inkervingen gevonden die verband lijken te houden met de nazi-Duitse Wehrmacht. De laatste verhuurder van de woning is de Oekraïense Zakhar Kopniak van wie ieder spoor ontbreekt. Telander start een onderzoek en kan daarbij rekenen op steun van Silvia Vos, die een carrière als rechercheur ambieert, en de hoog aangeschreven Jonna Haak. Terwijl de drie vrouwen op onderzoek uitgaan, verdwijnt een medewerker van het vakantiepark spoorloos, wordt een asielboot het doelwit van een aanslag en vindt in museum Kaap Skil een mysterieuze diefstal plaats van een kostbare zeventiende-eeuwse jurk.

Peter van der Sloot werkt als CEO van Global Steel N.V. – een staalconcern dat internationaal erg invloedrijk is binnen de staalindustrie. Op het moment dat het bedrijf een grote overname staat te wachten, ontvangt hij een brief met een dreigende boodschap van iemand die zich achter de naam A. schuilhoudt. Als het staalbedrijf niet binnen één week de deuren sluit, zullen er ingrijpende consequenties volgen. Van der Sloot schakelt oud-rechercheur Pollmann in om af te rekenen met zijn anonieme dreiger. Voordat Pollmann zijn jacht heeft geopend, moet Van der Sloot de eerste klappen al incasseren. In geen enkel opzicht lijkt A. op de overige tegenstanders van de grootste staalfabriek van Nederland. Eerste graad van Paul Hassels Mönning volgt de complexe race tegen de klok waarin de CEO verzeild raakt als de eisen van A. steeds hoger worden en meerdere partijen hun doelen nastreven.  

Mysterieuze incidenten maken de nevelige straten van Victoriaans Londen in De vreemde kwestie van Dr. Jekyll en Mr. Hyde van Robert Louis Stevenson al een tijdje onveilig. Zo wordt een meisje op kwaadaardige wijze aangevallen en wordt niet veel later op een maanverlichte avond een gruwelijke moord gepleegd. De politie tast samen met de geschokte inwoners in het duister als ze een dader moeten aanwijzen. Wanneer notaris Utterson (‘een man met grove gelaatstrekken die nooit werden verzacht door een glimlach’) met zijn bloedverwant Richard Enfield langs het zogenoemde ‘chantagehuis’ wandelt, vertelt Enfield hem over Edward Hyde, een afschuwelijke man die ‘iets afstotends, iets heel weerzinwekkends’ heeft. De naam wordt door Utterson al snel in verband gebracht met zijn goede vriend dokter Henry Jekyll die bekendstaat om een ‘schrander en vriendelijk voorkomen’ en zijn gezellige diners. Naarmate Uttersons onderzoek vordert, doet niet alleen de notaris, maar ook vriend en collega Dr. Lanyon een huiveringwekkende ontdekking in Jekylls laboratorium.

In LEX van Gert-Jan van den Bemd leiden dertigers Lex Houtdijk en Karla Baal een ogenschijnlijk doorsnee leven in een rustige wijk in de Brabantse stad Breda. Lex heeft zijn baan als journalist bij de krant opgezegd om zich volledig te kunnen richten op het schrijverschap. Het oeuvre dat hij onder het pseudoniem Alex Wood heeft opgebouwd is tot zijn spijt niet zo indrukwekkend. Na duizend verkochte exemplaren en een nominatie voor een thrillerprijs, verkopen zijn laatste boeken slecht. Daarbij kampt Lex sinds hij ontslag heeft genomen met een hardnekkige writer’s block. Zijn vriendin Karla verdient moeiteloos de kost met haar eigen succesvolle reclame- en marketingbureau, maar maakt zich toch zorgen om Lex. Als ze tijdens haar wekelijkse Rondje Tomaat een man herhaaldelijk een betaalbewijs uit een parkeerautomaat ziet halen, geeft ze Lex niet alleen de nodige schrijfinspiratie, maar brengt ze hem op een pad dat tot catastrofale gevolgen zal leiden: ‘Anders dan zijn vorige romans was dit geen fictie, hij moest uitgaan van de feiten.’

Nadat in Liefs uit Moskou en Furie enkele moordzaken in de relationele sfeer werden opgelost, dient zich op Texel een nieuwe, mysterieuze zaak aan. In Doodsklap wordt op de doellijn van voetbalvereniging SV De Koog een hoofd gevonden. Rechercheur Lone Telander start een grootschalig onderzoek. Ze krijgt daarbij – tegen haar zin in – hulp van een talentvolle stagiaire van de rechercheopleiding, Maria Hoefstra. Al snel vernemen Telander en Hoefstra uit vertrouwelijke bronnen dat twee spelers verwikkeld zijn geraakt in een ruzie. Om de zaak nog gecompliceerder te maken, spoelen er diverse ledematen aan op het Waddeneiland en krijgt de recherche melding van een vermist persoon uit Scandinavië. Wanneer in een verlaten schuur ook nog het lijk wordt gevonden van een beroemde scheidsrechter, wijzen de aanknopingspunten naar matchfixing – vermoedelijk in opdracht van internationale maffiabendes.

Wanneer June Haywards oud-studiegenoot Athena Liu na een turbulente studietijd op Yale doorbreekt als bestsellerauteur, ziet June haar succes met lede ogen aan. Alles wat de Chinees-Amerikaanse Athena op dit moment toekomt en meemaakt, is ook háár droom. Een droom die ver weg lijkt, want sinds Junes debuut is uitgegeven bij een kleine, obscure uitgeverij incasseert ze voornamelijk tegenslagen. Met haar uitgever gaat het financieel niet goed, haar debuut verkoopt slecht en na de overdracht wordt nog eens flink bezuinigd op de marketing. Wanneer Athena voor de ogen van June komt te overlijden, krijgt ze haar voltooide manuscript in handen. June ruikt de kans om van Athena’s succes te proeven en besluit het als eigen werk te publiceren onder het pseudoniem Juniper Song. Het boek wordt een doorslaande hit, maar Yellowface van Rebecca F. Kuang neemt een grimmige wending als verschillende bronnen op social media vermoeden dat de daadwerkelijke schrijver niet Song, maar de overleden Athena Liu is.

Monster sluit de kijker op in drie perspectieven binnen één narratief. Film is een krachtig middel om sociale ongelijkheid bij een groot publiek onder de aandacht te brengen. Azië gooide in 2019 hoge ogen met Parasite. De Oscar- en Gouden Palm-winnende film van de Koreaanse regisseur Bong Joon Ho volgt een arm gezin dat geobsedeerd raakt door de luxe levensstijl van de rijke familie Park. Op slinkse en tragikomische wijze weten de familieleden het leven van de Parks zich gestaag toe te eigenen. Ook in Shoplifters uit 2018 van de Japanse regisseur Hirokazu Kore-eda stonden arm en rijk lijnrecht tegenover elkaar. De plot van deze Gouden Palm-winnaar toont een arme familie die het hoofd boven water houdt door kleine diefstallen te plegen. Met de bewogen film Monster (Kaibutsu, 怪物) keert de gevierde regisseur terug in de theaters. In een plot die steeds grimmiger wordt, overtuigt hij de kijker aan de hand van uitstekend acteerwerk en wisselende perspectieven dat niets is wat het lijkt – hoe standvastig of empathisch je ook denkt te zijn.